و قرابت وى را . سيوم ترك مباحى را كه حظر شرعى هنوز در آن نيامده باشد . وَ لا تُجادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ - يعنى : يظلمون انفسهم بالخيانة و السّرقة ، و يرمون بها غيرهم . جدال ، درشتى و سختى خصومت گرفتن است ، و رسنى كه بيخ وى سخت باشد جديل گويند ، و چرغ « 1 » كه صيد آن سخت باشد و قوّت آن تمام ، اجدل گويند . و جدال در اصل بر دو ضربست ، يكى پسنديده ، و قرآن بدان آمده ، و آن آنست كه ربّ العزّة گفت : وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ گفته‌اند : اين مجادلت نيكو كه رسول را فرموده‌اند آنست كه تا كافران را گويد شما بتى چند از چوب تراشيده‌ايد ، و بخدايى مپسنديد ، چونست كه مرا برسولى نمىپسنديد ؟ و جدال مذموم ناپسنديده آنست كه ربّ العالمين گفت : ما يُجادِلُ فِي آياتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوا ، و مصطفى ( ص ) بر وفق اين گفته : « الجدال فى القرآن كفر » . و قال ( ص ) : « لعن اللَّه الّذين اتّخذوا دينهم شحنا » يعنى الجدال فى الدّين . و قال ( ص ) : « ما ضلّ قوم بعد هدى كانوا عليه الّا اوتوا الجدل ، ثمّ قرأ : ما ضربوا لك الّا جدلا ، بل هم قوم خصمون » . و قال على بن ابى طالب ( ع ) : « ايّاكم و الخصومة فانّها تمحق الدّين » . گفته‌اند : اين مبالغت نمودن در ابطال جدال ، و تعظيم نهى از آن ، آنست كه مؤمن گاه بود كه مجادلت كند در قرآن ، و خصم بر وى غلبه كند ، و منافق در قرآن مجادلت كند و بر خصم غلبه كند ، آن گه كسى كه ضعيف ايمان باشد در ضلالت افتد ، و به اين معنى خبر مصطفى ( ص ) است بروايت نواس بن سمعان ، قال : قال رسول اللَّه ( ص ) : « لا تضربوا كتاب اللَّه بعضه ببعض ، و لا تكذّبوا بعضه ببعض فو اللَّه انّ المؤمن ليجادل بالقرآن فيغلب ، و انّ المنافق ( أو قال الفاجر ) ليجادل فى القرآن فيغلب » .

--> ( 1 ) - چرغ : مرغ شكارى معروف ( فرهنگ رشيدى ) . )